Nierdieet voedingslijst bij nierziekte + PDF

Het nierdieet is een eetplan bij nierziekte dat natrium beperkt en, voor veel mensen, ook kalium, fosfor, eiwit of vocht. De grenzen verschillen per persoon en worden bepaald door je behandelteam. Deze lijst bevat voedingsmiddelen die vaak als gunstig voor de nieren gelden, namelijk met minder natrium, kalium en fosfor.

Boodschappenlijst

57

Winkelcategorieën

12

Type

Diëten bij gezondheidsklachten

Nierdieet - hoe het werkt

Het nierdieet beperkt enkele stoffen die zich kunnen ophopen als de nieren minder goed werken. Natrium komt eerst: de NIDDK noemt 2.300 mg per dag als maximum voor volwassenen in de Dietary Guidelines for Americans, en zegt dat een zorgverlener je eigen grens vaststelt, die lager kan zijn. Kalium, fosfor, eiwit en vocht worden voor sommige mensen beperkt, afhankelijk van het stadium van de nierziekte, de bloeduitslagen en of ze dialyse krijgen.

Bij kalium hoort een vuistregel in plaats van een getal per dag: de NKF rekent een product tot de producten met meer kalium vanaf ongeveer 200 mg per portie. De portiegrootte telt, want een grote hoeveelheid van een product met minder kalium kan een product met veel kalium worden. Groenten die je geschild en in dunne plakjes minstens 2 uur weekt in warm ongezouten water, met tien keer zoveel water als groenten, verliezen een deel van het kalium maar niet alles, en de groenten tellen nog steeds mee voor je grens.

Eiwit en vocht hangen het meest van de persoon af. De NIDDK zegt dat de eiwitbehoefte verschilt en bij dialyse kan stijgen, en dat de hoeveelheid vocht die je per dag mag hebben door een zorgverlener wordt bepaald. Dranken tellen mee voor die grens.

Het meeste werk gebeurt in de winkel. De NIDDK adviseert verse, diepgevroren of ingeblikte groenten en fruit zonder toegevoegde saus of zout, producten met het label “zonder toegevoegd zout” en zelf koken, zodat je bepaalt wat erin gaat. Ingeblikte groenten en vis afgieten en afspoelen haalt extra zout weg, en het vocht van ingeblikt fruit en ingeblikte groenten voegt kalium toe, dus gebruik dat niet.

Nierdieet - wat mag je eten

• 

  Fruit

  De NKF noemt appels, peren, perziken, druiven, bessen en ananas fruit met minder kalium, dus minder dan 200 mg per portie (meestal 1/2 kopje). Vers, diepgevroren of uit blik kan allemaal, als er geen saus of zout is toegevoegd, maar giet fruit uit blik af, want het vocht voegt kalium toe.

• 

  Groenten

  De NKF noemt kool, bloemkool, komkommer, sla, uien, paprika, radijs, courgette, sperziebonen en asperges groenten met minder kalium. Aardappelen, tomaten en gekookte spinazie staan op de lijst met meer kalium, dus ze staan niet op deze lijst.

• 

  Rijst, pasta en brood

  De NKF rekent rijst, pasta, noedels en brood dat niet volkoren is tot de voedingsmiddelen met minder kalium. Als je ze zonder toevoegingen kookt en thuis op smaak brengt, houd je het natrium zelf in de hand, in lijn met het advies van de NIDDK om zelf te koken.

• 

  Mager eiwit

  Kip, kalkoen, vis, rundvlees en eieren staan op de eiwitlijst van de NKF met minder fosfor, en de NIDDK raadt magere vleessoorten aan die weinig fosfor bevatten. Vlees levert nog steeds mineralen: een portie van 3 ounce rundvlees of kip staat op de lijst van de NKF met meer kalium, dus de portiegrootte telt, en vers vlees is beter dan bewerkt vlees, dat vaak toevoegingen bevat.

• 

  Plantaardig eiwit

  De NIDDK raadt aan een groter deel van je eiwit uit planten te halen, en de NKF merkt op dat fosfor uit dierlijke producten gemakkelijker wordt opgenomen dan fosfor uit plantaardige producten. Tofu is het plantaardige eiwit op deze lijst, terwijl bonen en linzen op de lijst van de NKF met meer kalium staan.

• 

  Gezonde vetten

  De NIDDK raadt onverzadigde vetten aan, zoals koolzaad- en saffloerolie, en adviseert verzadigd vet (rood vlees, gevogelte, boter) en transvet (fastfood, gefrituurd voedsel, industrieel gebakken producten) te beperken. Avocado en noten komen ook in dat advies voor, maar de NKF noemt beide rijker aan kalium, dus ze staan niet op deze lijst.

• 

  Kruiden en specerijen

  De NIDDK adviseert specerijen, kruiden, natriumvrije kruidenmengsels en citroensap te gebruiken in plaats van zout. Zoutvervangers zijn een slechte ruil, want ze voegen kalium toe.

• 

  Dranken

  Water, koffie en thee staan op de lijst van de NKF met minder kalium, met koffie beperkt tot 8 ounce en thee tot 16 ounce, en de NKF noemt appel-, cranberry- en druivensap onder de dranken met minder fosfor. Elke drank telt mee voor een vochtbeperking, die het behandelteam vaststelt.

Nierdieet - voedingsmiddelen om te beperken

Bij een nierdieet kan het zijn dat je de volgende producten moet beperken of vermijden:

• Verpakte producten met veel natrium. De NIDDK noemt voedsel uit blik, sommige diepvriesproducten, bewerkt vlees, chips, crackers, tafelzout, ketchup, mosterd en barbecue-, soja- en teriyakisaus onder de keuzes met meer natrium.
• Zoutvervangers en light zout. Zoutvervangers en producten waarop kaliumchloride staat, voegen kalium toe. De NKF zet zoutvervangers en light zout op de lijst met meer kalium, en de NIDDK zegt dat je ze moet vermijden of beperken.
• Fruit en groenten met meer kalium. Op de lijst van de NKF met meer kalium staan bananen, sinaasappels en sinaasappelsap, avocado, cantaloupe, gedroogd fruit, aardappelen, tomaten en tomatenproducten, gekookte spinazie en pompoen. Een diëtist kan zeggen of je door weken (uitlogen) toch een deel ervan binnen je doel kunt laten passen.
• Producten met fosfaattoevoegingen. Vleeswaren, hotdogs, spek, worst, pizza, de meeste bewerkte en kant-en-klare producten, donkere cola en gebottelde dranken met fosfaattoevoegingen staan op de lijst van de NKF met producten die je moet beperken of vermijden.
• Zuivelproducten. De NKF noemt melk, kaas, yoghurt, ijs, pudding en roomsoepen onder de producten met meer fosfor, en melk (1 kopje) onder de producten met meer kalium. Rijstmelk en amandelmelk staan op de lijst met minder fosfor.
• Noten, zaden, chocolade, bonen en linzen. Op de lijst van de NKF met meer kalium staan noten en zaden (1 ounce), chocolade, pindakaas, bonen, linzen, granola en producten met zemelen.
• Orgaanvlees en sommige zeevruchten. De NKF noemt runderlever, kippenlever, sardines, oesters en viskuit onder de producten met meer fosfor.

Nadelen om rekening mee te houden

• Geen enkele lijst past bij iedereen. De NIDDK en de NKF geven geen dagelijkse limiet in milligram voor kalium of fosfor. Ook de bronnen verschillen in details: een folder van een Brits ziekenhuis noemt wortels kaliumarm en adviseert volkoren zetmeelproducten, terwijl de NKF rauwe wortels tot de producten met meer kalium rekent en brood noemt dat niet volkoren is.
• Te weinig eiwit is een risico. De NIDDK waarschuwt dat te weinig eiwit ondervoeding kan veroorzaken, en dat de behoefte verandert met het stadium van de nierziekte en met dialyse. Eiwit is iets om in balans te brengen, niet om simpelweg tot een minimum te beperken.
• Dieet alleen is misschien niet genoeg. De NKF zegt dat voor veel mensen aan de dialyse het beperken van het fosfor dat ze eten niet genoeg is, en dat fosfaatbinders bij elke maaltijd en elk tussendoortje worden ingenomen. Een voedingslijst is één onderdeel van het plan, niet het hele plan.