Böbrek diyeti yiyecek listesi, böbrek hastaları için

Böbrek diyeti, böbrek hastalığında sodyumu ve çoğu kişi için potasyumu, fosforu, proteini ya da sıvıyı sınırlayan bir beslenme planıdır. Sınırlar kişiden kişiye değişir ve böbrek bakım ekibi tarafından belirlenir. Bu liste, sodyum, potasyum ve fosfor bakımından daha düşük olan, yani yaygın olarak böbrek dostu sayılan yiyecekleri kapsıyor.

Alışveriş listesi

57

Market kategorileri

12

Tür

Sağlık durumları için diyetler

Böbrek diyeti nasıl çalışır

Böbrek diyeti, böbrekler daha az iyi çalıştığında birikebilen bazı besin öğelerini sınırlar. Önce sodyum gelir: NIDDK, Amerikalılar için Beslenme Yönergeleri’nde yetişkinler için üst sınır olarak günde 2.300 mg değerini gösterir; kişinin kendi sınırını bir sağlık uzmanının belirlediğini ve bunun daha düşük olabileceğini söyler. Potasyum, fosfor, protein ve sıvı bazı kişiler için sınırlanır; bu, böbrek hastalığının evresine, kan tahlili sonuçlarına ve diyalize girip girmediklerine bağlıdır.

Potasyum için günlük bir sayı değil, pratik bir kural vardır: NKF, porsiyon başına yaklaşık 200 mg ya da daha fazlasını içeren bir yiyeceği potasyumu yüksek sayar. Porsiyon boyutu önemlidir, çünkü potasyumu daha düşük bir yiyeceğin büyük bir miktarı yüksek potasyumlu hâle gelebilir. Kabuğu soyulmuş, ince dilimlenmiş sebzeleri, kendi hacminin on katı miktarda ılık tuzsuz suda en az 2 saat bekletmek potasyumun bir kısmını giderir ama tamamını değil; sebzeler yine sınırına dahil sayılır.

Protein ve sıvı en çok kişiye bağlıdır. NIDDK, protein ihtiyacının değiştiğini ve diyalizde artabileceğini, günde alman gereken sıvı miktarını ise bir sağlık uzmanının belirlediğini söyler. İçecekler bu sınıra dahildir.

İşin çoğu markette olur. NIDDK, sos ya da tuz eklenmemiş taze, dondurulmuş veya konserve meyve ve sebzeleri, “tuz eklenmemiş” etiketli yiyecekleri ve içine ne girdiğini kontrol edebilmen için sıfırdan pişirmeyi önerir. Konserve sebze ve balığı süzüp durulamak fazla tuzu giderir; konserve meyve ve sebzenin suyu ise potasyum eklediği için onu kullanma.

Böbrek diyeti - neler yenebilir

• 

  Meyve

  Ulusal Böbrek Vakfı (NKF), elma, armut, şeftali, üzüm, orman meyveleri ve ananası potasyumu daha düşük meyveler olarak listeler; yani porsiyon başına (genellikle 1/2 su bardağı) 200 mg'ın altında. Taze, dondurulmuş ya da konserve olanların hepsi, sos ya da tuz eklenmemişse uygundur; ancak konserve meyvenin suyunu süz, çünkü sıvı potasyum ekler.

• 

  Sebzeler

  NKF, lahana, karnabahar, salatalık, marul, soğan, biber, turp, kabak, yeşil fasulye ve kuşkonmazı potasyumu daha düşük sebzeler olarak listeler. Patates, domates ve pişmiş ıspanak potasyumu daha yüksek listesinde yer aldığı için bu listede değildir.

• 

  Pirinç, makarna ve ekmek

  NKF; pirinç, makarna, erişte ve tam tahıllı olmayan ekmeği potasyumu daha düşük yiyecekler arasında sayar. Bunları sade pişirip evde tatlandırmak sodyumu senin elinde tutar; bu da ABD Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü'nün (NIDDK) sıfırdan pişirme önerisiyle uyumludur.

• 

  Yağsız protein

  Tavuk, hindi, balık, sığır eti ve yumurta NKF'nin fosforu daha düşük protein listesindedir; NIDDK da fosforu düşük yağsız etleri önerir. Yine de et mineral ekler: 3 onsluk sığır eti ya da tavuk porsiyonu NKF'nin potasyumu daha yüksek listesindedir, bu yüzden porsiyon boyutu önemlidir; taze et ise çoğu zaman katkı maddeleri taşıyan işlenmiş etten iyidir.

• 

  Bitkisel protein

  NIDDK, proteinin daha fazlasını bitkilerden almayı önerir; NKF de hayvansal gıdalardaki fosforun bitkisel gıdalardaki fosfordan daha kolay emildiğini belirtir. Bu listedeki bitkisel protein tofudur; fasulye ve mercimek ise NKF'nin potasyumu daha yüksek listesindedir.

• 

  Sağlıklı yağlar

  NIDDK, kanola ve aspir yağı gibi doymamış yağları önerir; doymuş yağı (kırmızı et, kümes hayvanı eti, tereyağı) ve trans yağı (fast food, kızartma, ticari fırın ürünleri) sınırlamayı öğütler. Avokado ve kuruyemiş de bu tavsiyede geçer, ancak NKF ikisini de potasyumu daha yüksek olarak listeler; bu yüzden bu listede yoktur.

• 

  Otlar ve baharatlar

  NIDDK, tuz yerine baharat, ot, sodyumsuz çeşni ve limon suyu kullanmayı önerir. Tuz ikameleri kötü bir seçimdir, çünkü potasyum ekler.

• 

  İçecekler

  Su, kahve ve çay NKF'nin potasyumu daha düşük listesindedir; kahve 8 ons, çay 16 onsla sınırlıdır. NKF ayrıca elma, kızılcık ve üzüm suyunu fosforu daha düşük içecekler arasında sayar. Her içecek, bakım ekibinin belirlediği sıvı sınırına dahildir.

Böbrek diyeti - sınırlanacak yiyecekler

Böbrek diyetinde şunları sınırlaman ya da uzak durman istenebilir:

• Sodyumu yüksek paketli gıdalar. NIDDK; konserve gıdaları, bazı dondurulmuş gıdaları, işlenmiş etleri, cipsi, krakeri, sofra tuzunu, ketçabı, hardalı ve barbekü, soya ve teriyaki soslarını sodyumu daha yüksek seçenekler arasında sayar.
• Tuz ikameleri ve az tuzlu tuz. Tuz ikameleri ve içindekilerde potasyum klorür yazan gıdalar potasyum ekler. NKF, tuz ikamelerini ve az tuzlu tuzu potasyumu daha yüksek listesine koyar; NIDDK ise bunlardan kaçınmayı ya da sınırlamayı söyler.
• Potasyumu daha yüksek meyve ve sebzeler. NKF'nin potasyumu daha yüksek listesinde muz, portakal ve portakal suyu, avokado, kavun, kuru meyve, patates, domates ve domates ürünleri, pişmiş ıspanak ve balkabağı yer alır. Suda bekletmenin (potasyumu giderme) bazılarını hedefine sığdırmana izin verip vermeyeceğini bir diyetisyen söyleyebilir.
• Fosfor katkılı gıdalar. Şarküteri etleri, sosisli sandviç, pastırma, sosis, pizza, çoğu işlenmiş ve hazır gıda, koyu renkli kolalar ve fosfat katkılı şişelenmiş içecekler NKF'nin sınırlanacak ya da kaçınılacak gıdalar listesindedir.
• Süt ürünleri. NKF; süt, peynir, yoğurt, dondurma, puding ve kremalı çorbaları fosforu daha yüksek gıdalar arasında, sütü (1 su bardağı) ise potasyumu daha yüksek gıdalar arasında listeler. Pirinç sütü ve badem sütü fosforu daha düşük listesinde yer alır.
• Kuruyemiş, tohum, çikolata, fasulye ve mercimek. NKF'nin potasyumu daha yüksek listesinde kuruyemiş ve tohumlar (1 ons), çikolata, fıstık ezmesi, fasulye, mercimek, granola ve kepek ürünleri sayılır.
• İç organlar ve bazı deniz ürünleri. NKF; sığır ciğeri, tavuk ciğeri, sardalya, istiridye ve balık yumurtasını fosforu daha yüksek gıdalar arasında listeler.

Bilmen gereken olumsuz yönler

• Herkese uyan tek bir liste yok. NIDDK ve NKF potasyum ya da fosfor için günlük bir miligram sınırı vermez. Kaynaklar ayrıntılarda da çelişir: Birleşik Krallık'taki bir hastane broşürü havucu potasyumu daha düşük sayıp tam tahıllı nişastalı gıdaları önerirken, NKF çiğ havucu potasyumu daha yüksek olarak listeler ve tam tahıllı olmayan ekmeği anar.
• Çok az protein bir risktir. NIDDK, çok az proteinin yetersiz beslenmeye yol açabileceği konusunda uyarır; ihtiyaç böbrek hastalığının evresine ve diyalize göre değişir. Protein yalnızca en aza indirilecek bir şey değil, dengelenecek bir şeydir.
• Tek başına diyet yeterli olmayabilir. NKF, diyalizdeki birçok kişi için yedikleri fosforu sınırlamanın yeterli olmadığını ve her öğün ile ara öğünde fosfat bağlayıcıların alındığını söyler. Yiyecek listesi planın bir parçasıdır, tamamı değil.