Dieta nerkowa - lista produktów przy chorobie nerek

Dieta nerkowa to plan żywieniowy przy chorobie nerek, który ogranicza sód, a u wielu osób także potas, fosfor, białko lub płyny. Limity różnią się u poszczególnych osób i ustala je zespół opieki nefrologicznej. Ta lista obejmuje produkty uznawane zwykle za przyjazne dla nerek, czyli zawierające mniej sodu, potasu i fosforu.

Lista zakupów

57

Działy sklepu

12

Rodzaj

Diety lecznicze

Dieta nerkowa - jak działa

Dieta nerkowa ogranicza niektóre składniki, które mogą się gromadzić, gdy nerki pracują gorzej. Na pierwszym miejscu jest sód: NIDDK podaje 2300 mg dziennie jako górną granicę dla dorosłych według Wytycznych żywieniowych dla Amerykanów (Dietary Guidelines for Americans) i mówi, że Twój własny limit ustala pracownik ochrony zdrowia i może on być niższy. Potas, fosfor, białko i płyny są ograniczane u części osób, zależnie od stadium choroby nerek, wyników badań krwi i tego, czy są dializowane.

W przypadku potasu obowiązuje raczej praktyczna zasada niż liczba dzienna: NKF uznaje produkt za bogatszy w potas, gdy porcja zawiera około 200 mg lub więcej. Wielkość porcji ma znaczenie, bo duża ilość produktu o mniejszej zawartości potasu może stać się produktem o dużej zawartości potasu. Namaczanie obranych, cienko pokrojonych warzyw przez co najmniej 2 godziny w ciepłej niesolonej wodzie, przy użyciu wody w ilości dziesięciokrotnie większej niż warzyw, usuwa część potasu, ale nie cały, a warzywa nadal wliczają się do Twojego limitu.

Zapotrzebowanie na białko i płyny jest najbardziej indywidualne. NIDDK mówi, że potrzeby białkowe bywają różne i mogą rosnąć przy dializach, a dzienną ilość płynów ustala pracownik ochrony zdrowia. Napoje wliczają się do tego limitu.

Większość pracy wykonuje się już w sklepie. NIDDK sugeruje świeże, mrożone lub z puszki owoce i warzywa bez dodanego sosu ani soli, produkty oznaczone jako „bez dodatku soli” oraz gotowanie od podstaw, by kontrolować, co trafia do posiłku. Odcedzanie i płukanie warzyw i ryb z puszki usuwa nadmiar soli, a płyn z owoców i warzyw z puszki dodaje potasu, więc go pomiń.

Dieta nerkowa - co jeść

• 

  Owoce

  NKF wymienia jabłka, gruszki, brzoskwinie, winogrona, jagody i ananas jako owoce o mniejszej zawartości potasu, czyli poniżej 200 mg w porcji (zwykle 1/2 szklanki). Pasują świeże, mrożone i z puszki, o ile nie mają dodanego sosu ani soli, ale owoce z puszki odcedzaj, bo płyn dodaje potasu.

• 

  Warzywa

  NKF wymienia kapustę, kalafior, ogórek, sałatę, cebulę, paprykę, rzodkiewki, cukinię, fasolkę szparagową i szparagi jako warzywa o mniejszej zawartości potasu. Ziemniaki, pomidory i gotowany szpinak są na liście NKF produktów o większej zawartości potasu, więc nie znalazły się na tej liście.

• 

  Ryż, makaron i pieczywo

  NKF zalicza ryż, makaron, makaron jajeczny i pieczywo niepełnoziarniste do produktów o mniejszej zawartości potasu. Gotowanie ich bez dodatków i przyprawianie w domu pozwala samemu kontrolować ilość sodu, zgodnie z radą NIDDK, by gotować od podstaw.

• 

  Chude białko

  Kurczak, indyk, ryby, wołowina i jajka znajdują się na liście NKF produktów białkowych o mniejszej zawartości fosforu, a NIDDK zaleca chude mięso ubogie w fosfor. Mięso nadal dostarcza jednak składników mineralnych: porcja 3 uncji wołowiny lub kurczaka jest na liście NKF produktów o większej zawartości potasu, więc wielkość porcji ma znaczenie, a świeże mięso jest lepsze niż przetworzone, które często zawiera dodatki.

• 

  Białko roślinne

  NIDDK sugeruje, by większą część białka czerpać z roślin, a NKF zauważa, że fosfor z produktów zwierzęcych wchłania się łatwiej niż fosfor z produktów roślinnych. Tofu to białko roślinne na tej liście, a fasola i soczewica są na liście NKF produktów o większej zawartości potasu.

• 

  Zdrowe tłuszcze

  NIDDK zaleca tłuszcze nienasycone, takie jak olej rzepakowy i krokoszowy, a radzi ograniczać tłuszcze nasycone (czerwone mięso, drób, masło) oraz tłuszcze trans (fast food, żywność smażona, wypieki przemysłowe). Awokado i orzechy też pojawiają się w tej radzie, ale NKF wpisuje oba na listę produktów o większej zawartości potasu, więc nie ma ich na tej liście.

• 

  Zioła i przyprawy

  NIDDK radzi zamiast soli używać przypraw, ziół, mieszanek przyprawowych bez sodu i soku z cytryny. Zamienniki soli to kiepski wybór, bo dodają potasu.

• 

  Napoje

  Woda, kawa i herbata są na liście NKF produktów o mniejszej zawartości potasu (kawa ograniczona do 8 uncji, herbata do 16 uncji), a sok jabłkowy, żurawinowy i winogronowy NKF zalicza do napojów o mniejszej zawartości fosforu. Każdy napój wlicza się do limitu płynów, który ustala zespół opieki nefrologicznej.

Dieta nerkowa - produkty do ograniczenia

Przy diecie nerkowej możesz usłyszeć zalecenie, by ograniczyć lub unikać:

• Pakowane produkty z dużą ilością sodu. NIDDK wymienia konserwy, niektóre produkty mrożone, przetworzone mięso, chipsy, krakersy, sól kuchenną, ketchup, musztardę oraz sosy barbecue, sojowy i teriyaki wśród produktów o większej zawartości sodu.
• Zamienniki soli i sól o obniżonej zawartości sodu. Zamienniki soli i produkty, w których składzie jest chlorek potasu, dodają potasu. NKF umieszcza zamienniki soli i sól o obniżonej zawartości sodu na liście produktów o większej zawartości potasu, a NIDDK zaleca, by ich unikać lub je ograniczać.
• Owoce i warzywa o większej zawartości potasu. Na liście NKF produktów o większej zawartości potasu są banany, pomarańcze i sok pomarańczowy, awokado, kantalupa, suszone owoce, ziemniaki, pomidory i produkty pomidorowe, gotowany szpinak oraz dynia. Dietetyk może powiedzieć, czy namaczanie (odmaczanie) pozwala wpasować część z nich w Twój cel.
• Produkty z dodatkami fosforu. Wędliny, parówki, bekon, kiełbasa, pizza, większość żywności przetworzonej i gotowej, ciemne napoje typu cola oraz napoje butelkowane z dodatkiem fosforanów są na liście NKF produktów do ograniczenia lub unikania.
• Produkty mleczne. NKF wymienia mleko, ser, jogurt, lody, budyń i zupy śmietankowe wśród produktów o większej zawartości fosforu, a mleko (1 szklanka) wśród produktów o większej zawartości potasu. Napój ryżowy i napój migdałowy są na jej liście produktów o mniejszej zawartości fosforu.
• Orzechy, nasiona, czekolada, fasola i soczewica. Na liście NKF produktów o większej zawartości potasu są orzechy i nasiona (1 uncja), czekolada, masło orzechowe, fasola, soczewica, granola oraz produkty z otrębami.
• Podroby i niektóre owoce morza. NKF wymienia wątrobę wołową, wątrobę z kurczaka, sardynki, ostrygi i ikrę rybią wśród produktów o większej zawartości fosforu.

Wady, o których warto wiedzieć

• Nie ma jednej listy dla wszystkich. NIDDK i NKF nie podają dziennego limitu potasu ani fosforu w miligramach. Źródła różnią się też w szczegółach: ulotka brytyjskiego szpitala uznaje marchew za produkt o mniejszej zawartości potasu i zaleca pełnoziarniste produkty skrobiowe, podczas gdy NKF wymienia surową marchew wśród produktów o większej zawartości potasu i wskazuje pieczywo niepełnoziarniste.
• Zbyt mało białka to ryzyko. NIDDK ostrzega, że zbyt mała ilość białka może prowadzić do niedożywienia, a zapotrzebowanie zmienia się zależnie od stadium choroby nerek i dializ. Białko należy wyważać, a nie po prostu minimalizować.
• Sama dieta może nie wystarczyć. NKF podaje, że u wielu osób dializowanych ograniczanie fosforu w jedzeniu nie wystarcza, a leki wiążące fosforany przyjmuje się z każdym posiłkiem i przekąską. Lista produktów to tylko jedna z części planu, a nie cały plan.