Karaciğer yağlanması diyeti yiyecek listesi

Karaciğer yağlanması diyeti, karaciğer yağlanması hastalığı (artık MASLD, eski adıyla NAFLD) için Akdeniz tarzı bir beslenme biçimidir; ilave şeker, şekerli içecekler, ultra işlenmiş gıdalar ve alkol bakımından düşüktür. Bu sayfa alışveriş listesini, nelerin sınırlanacağını ve kanıtların ne söylediğini veriyor.

Alışveriş listesi

55

Market kategorileri

12

Tür

Sağlık durumları için diyetler

Karaciğer yağlanması diyeti nasıl çalışır

Karaciğer yağlanması hastalığına artık metabolik disfonksiyonla ilişkili steatotik karaciğer hastalığı (MASLD) deniyor ve eskiden NAFLD olarak adlandırılıyordu. Avrupa kılavuzu bunu, en az bir kardiyometabolik risk faktörü olan ve zararlı düzeyde alkol almayan bir kişide steatotik karaciğer hastalığı, yani karaciğerde yağ birikmesi olarak tanımlıyor. Tek bir resmi karaciğer yağlanması diyeti yoktur. Kılavuzlar bunun yerine Akdeniz tarzı bir düzene işaret ediyor: bol sebze, meyve, baklagil, tam tahıl, kuruyemiş, balık ve zeytinyağı; az kırmızı et, işlenmiş gıda, ilave şeker ve alkol.

Kılavuzlarda tek bir gıdadan çok kilo kaybı en iyi desteklenen hedeftir. Avrupa kılavuzu, fazla kilolu yetişkinlerin karaciğer yağını azaltmak için vücut ağırlığının en az %5’i kadar kalıcı bir kayıp, karaciğer iltihabını iyileştirmek için %7 ila %10, fibrozisi (yara dokusunu) iyileştirmek için ise %10 veya daha fazlasını hedeflemesi gerektiğini söylüyor. Ayrıca şimdiye dek daha iyi diyet kalitesinin klinik karaciğer sonuçlarını değiştirdiğine dair az kanıt bulunduğunu da belirtiyor. NIDDK kilo kaybını kademeli olarak tanımlıyor.

Bir hastane karaciğer kliniğinin broşüründen pratik bir tabak: yarısı nişastasız sebze, dörtte biri balık, tavuk, yumurta veya baklagil gibi protein gıdaları, dörtte biri tam tahıllar. Aynı broşür günde 2 ila 3 adet meyve, haftada en az iki kez balık ve en fazla haftada bir kez kırmızı et öneriyor. Varsayılan içecek sudur. Şekerli içecekler ve alkol, kılavuzların dışarıda bırakılmasını söylediği şeylerdir.

Karaciğer yağlanması diyeti - neler yenebilir

• 

  Sebzeler

  Hastane broşürünün önerdiği gibi tabağının yarısını ıspanak, brokoli, domates ve biber gibi nişastasız sebzelerle doldur. NIDDK çoğu sebzeyi düşük glisemik gıdalar arasında sayıyor.

• 

  Meyve

  Elma, orman meyveleri ve portakal gibi bütün meyveler bu düzene uyar; hastane broşüründe günde 2 ila 3 adet önerilir. NIDDK çoğu meyveyi düşük glisemik olarak, meyve suyunu ise kaçınılması gereken bir fruktoz kaynağı olarak listeliyor.

• 

  Tam tahıllar

  Yulaf, kahverengi pirinç, kinoa, tam buğday makarnası ve tam tahıllı ekmek tabağın dörtte birini doldurabilir. NIDDK, beyaz ekmek ve beyaz pirincin aksine tam tahılları düşük glisemik gıdalarla aynı grupta sayıyor.

• 

  Baklagiller

  Mercimek, nohut ve siyah fasulye Akdeniz mutfağının temel gıdalarıdır. Hastane broşürü baklagilleri haftada yaklaşık 3 kez yemeyi öneriyor.

• 

  Kuruyemiş ve tohumlar

  Tuzsuz badem, ceviz ile kabak, chia ve keten tohumu Akdeniz düzeninin parçasıdır. Broşürdeki atıştırmalık porsiyonu bir avuç kuruyemiştir, yaklaşık 30 g.

• 

  Yağsız protein

  Haftada en az iki kez balık ya da deniz ürünü, ayrıca tavuk, yumurta, tofu ve tempeh. Ölçülü miktarda sade yoğurt, süt ve lor peyniri de uyar; az yağlı olanlar doymuş yağı düşük tutar.

• 

  Sağlıklı yağlar

  Sızma zeytinyağı, hastane broşürünün önerdiği pişirme yağıdır; avokado ile somon ve uskumru gibi yağlı balıklar doymamış yağ ekler. NIDDK, doymuş ve trans yağların yerine özellikle omega-3 olmak üzere doymamış yağları koymayı öneriyor.

• 

  İçecekler

  Varsayılan içecek sudur; çay ve kahve şekersiz kalır. AASLD, kaçınmak için bir neden yoksa günde üç veya daha fazla fincan kahvenin önerilebileceğini söylüyor, ancak bu gözlemsel çalışmalara dayanıyor ve Avrupa kılavuzu kesin sonuçlar çıkarılamayacağını belirtiyor.

Karaciğer yağlanması diyeti - sınırlanacak yiyecekler

Karaciğer yağlanması diyetinde şunları sınırla ya da çıkar:

• Şekerli içecekler. Gazlı içecekler, şekerli çay, spor içecekleri ve meyve suyu. NIDDK bunları fruktoz kaynağı olarak adlandırıyor, Avrupa kılavuzu ise şeker katkılı içeceklerden kaçınılmasını öneriyor.
• İlave şeker ve tatlılar. Şekerleme, kurabiye, pasta ve diğer tatlılar. AASLD, aşırı fruktoz alımının kalori alımından bağımsız olarak NAFLD, NASH ve ileri fibrozis riskini artırdığını söylüyor.
• Ultra işlenmiş gıdalar. Fast food, cips, paketli atıştırmalıklar ve hazır yemekler. Avrupa kılavuzu, şeker ve doymuş yağ bakımından zengin olarak tanımladığı ultra işlenmiş gıdaların sınırlanmasını öneriyor.
• Rafine karbonhidratlar. Beyaz ekmek, beyaz pirinç ve rafine unla yapılan hamur işleri. NIDDK patatesi de glisemik değeri daha yüksek gıdalar arasında listeliyor.
• İşlenmiş ve yağlı etler. Pastırma, jambon, sosis, salam ve kırmızı etin yağı. Hastane broşürü işlenmiş et yememeyi, kırmızı eti ise en fazla haftada bir kez yemeyi öneriyor.
• Kızartmalar ve doymuş yağ. Bol yağda kızartılmış yiyecekler ve diğer yüksek yağlı seçenekler. NIDDK, kalori yoğunluğu yüksek olan toplam yağın sınırlanmasını ve doymuş ile trans yağların yerine doymamış yağların konmasını öneriyor.
• Alkol. Avrupa kılavuzu, karaciğer yağlanması hastalığı olan kişilerin özellikle orta ya da yüksek düzeyde içmekten vazgeçirilmesi gerektiğini, ileri fibrozisi veya sirozu olanların ise tamamen bırakması gerektiğini söylüyor. NIDDK alkolü en aza indirmeyi öneriyor.

Bilmen gereken olumsuz yönler

• Tek bir kanıtlanmış menü yok. AASLD, düşük karbonhidratlı, düşük yağlı, aralıklı oruç ve Akdeniz yaklaşımlarının karaciğer yağlanmasını iyileştirmede benzer göründüğünü, Akdeniz diyetinin küçük çalışmalarda diğerlerine göre üstünlüğünün ise tartışmalı olduğunu söylüyor.
• Karaciğer sonuçlarına dair az kanıt var. Avrupa kılavuzu, daha iyi diyet kalitesinin karaciğerle ilgili klinik sonuçları değiştirdiğine dair az kanıt bulunduğunu ve kilo kaybının uzun vadeli klinik etkisinin daha fazla takip çalışmasına ihtiyaç duyduğunu belirtiyor.
• Kilo kaybını korumak zor. AASLD, yapılandırılmış programlarda hastaların yaklaşık %10’unun 1. yılda etkili kilo kaybına ulaştığını, bunların yarısından azının 5 yıl sonra kiloyu koruduğunu bildiriyor.
• Evre ve kilo tavsiyeyi değiştirir. Kilo verme hedefleri fazla kilolu yetişkinler içindir ve AASLD, sirozu olanların protein alımına öncelik veren farklı bir yaklaşıma ihtiyaç duyduğunu söylüyor. Bu liste genel bir düzendir, her evre için bir plan değildir.