Dieta GAPS - lista produktów i zakupów

Dieta GAPS to restrykcyjna dieta eliminacyjna stworzona przez dr Natashę Campbell-McBride, która twierdzi, że uzdrowienie jelit może łagodzić takie schorzenia jak autyzm. Żadne badanie kliniczne tego nie wykazało. Na tej stronie znajdziesz listę produktów pełnej diety, etapy wprowadzenia i listę zakupów.

Lista zakupów

56

Działy sklepu

9

Rodzaj

Diety na jelita i trawienie

Dieta GAPS - jak działa

Dr Natasha Campbell-McBride stworzyła dietę GAPS w 2004 roku, opierając się na Specific Carbohydrate Diet i własnym doświadczeniu klinicznym. GAPS to skrót od Gut and Psychology Syndrome (zespół jelitowo-psychologiczny), jej określenie związku między zdrowiem jelit a takimi schorzeniami jak autyzm, ADHD i depresja. Gut and Psychology Syndrome nie jest rozpoznaniem stosowanym w medycynie, podobnie jak nieszczelne jelito, koncepcja, na której się opiera: Cleveland Clinic nazywa nieszczelne jelito stanem hipotetycznym, który nie jest obecnie uznawany za rozpoznanie medyczne.

Dieta zaczyna się od sześcioetapowego wprowadzenia, które strona GAPS pozwala pominąć. Etap 1 to domowy wywar mięsny lub rybny, zupy z gotowanym mięsem, produkty probiotyczne, takie jak sok z fermentowanych warzyw lub domowy jogurt, oraz herbata imbirowa. Etap 2 dodaje surowe żółtka jaj i potrawki. Etap 3 dodaje awokado i placki z masła orzechowego, etap 4 pieczone mięso, oliwę z oliwek i sok z marchwi, etap 5 gotowane jabłko oraz surową sałatę i ogórek, a etap 6 surowe owoce, miód i wypieki słodzone suszonymi owocami. Przewodnik radzi przechodzić do kolejnego etapu, gdy biegunka zaczyna ustępować, a nie według kalendarza.

Potem następuje pełna dieta GAPS, która trwa co najmniej 18 do 24 miesięcy. Strona GAPS podaje, że około 85% tego, co jesz każdego dnia, powinno stanowić mięso (w tym podroby), ryby, wywar, jajka, nabiał fermentowany i warzywa, a owoce i wypieki z mąk orzechowych należy ograniczyć do przekąsek między posiłkami. Gotuj wyłącznie na tłuszczach zwierzęcych, oleju kokosowym lub ghee, oleje roślinne, takie jak oliwa z oliwek, stosuj na surowo i nie używaj mikrofalówki. Napoje to woda, herbata ziołowa, słaba świeża herbata lub kawa oraz świeżo wyciskany sok.

Dieta GAPS - co jeść

• 

  Mięso i drób

  Świeża lub mrożona wołowina, jagnięcina, kurczak, indyk, kaczka, gęś, przepiórka i dziczyzna, a także podroby i domowy wywar. Strona GAPS radzi unikać mięsa wędzonego, z puszki i przetworzonego.

• 

  Ryby i owoce morza

  Świeże lub mrożone ryby i owoce morza z dzikich połowów oraz ryby z puszki wyłącznie w oleju lub wodzie.

• 

  Jajka i nabiał

  Świeże jajka, masło, domowe ghee i domowy jogurt, a także sery dojrzewające, takie jak cheddar, szwajcarski i gouda, jeśli tolerujesz nabiał. Dozwolony jest też twaróg sypki bez śmietany.

• 

  Warzywa

  Większość warzyw nieskrobiowych, spożywanych gotowanych, na surowo lub fermentowanych: brokuły, kapusta, marchew, szpinak, cukinia, pomidory, cebula i inne. Fasolka szparagowa i dobrze przygotowana fasola biała (navy, haricot, lima) to fasole z listy dozwolonych.

• 

  Owoce

  Jabłka, owoce jagodowe, winogrona, kiwi, czereśnie, grejpfrut i dojrzałe banany z brązowymi plamkami, a także daktyle, suszone śliwki i rodzynki bez dodatków. Strona zaleca jeść owoce tylko jako przekąski między posiłkami.

• 

  Orzechy i nasiona

  Niesolone, niepalone migdały, orzechy włoskie, laskowe, brazylijskie i nerkowca, a także masło migdałowe i wiórki kokosowe. Wypieki z mąk orzechowych lub z nasion są dozwolone w umiarkowanych ilościach.

• 

  Zdrowe tłuszcze

  Tłuszcze zwierzęce, olej kokosowy i domowe ghee do gotowania oraz masło. Oliwę z oliwek i olej z awokado stosuje się tylko na zimno: strona podaje, że oleje roślinne powinny być tłoczone na zimno, ekologiczne i nigdy nie podgrzewane.

• 

  Napoje

  Herbata ziołowa, niegazowana woda mineralna lub filtrowana, świeżo wyciskany sok z dozwolonych produktów oraz słaba, świeżo zaparzona herbata lub kawa. Na liście dozwolonych jest też wino wytrawne.

Dieta GAPS - produkty, których unikać

Na pełnej diecie GAPS zrezygnuj z:

• Zbóż i mąk. Wszystkie zboża, w tym pszenica, żyto, owies, ryż, kukurydza, komosa ryżowa i gryka, oraz wszystko, co z nich zrobiono, na przykład chleb, makaron, płatki śniadaniowe i kuskus. Skrobia kukurydziana, tapioka i maranta także odpadają.
• Ziemniaków i większości strączków. Ziemniaki zwykłe i słodkie, pochrzyn, pasternak i okra, a także ciecierzyca, soja, fasola w sosie pomidorowym i większość innych suszonych strączków.
• Cukru i słodzików. Cukier każdego rodzaju, syrop kukurydziany, agawa, melasa, sztuczne słodziki, czekolada i dżem. Naturalny miód i cukier zawarty w owocach są dozwolone w ograniczonych ilościach.
• Większości nabiału. Mleko od każdego zwierzęcia, a także mleko sojowe, ryżowe i kokosowe z puszki, śmietana, jogurt sklepowy, lody, mozzarella, ricotta, feta, serek śmietankowy, ser topiony i twaróg ze śmietaną.
• Żywności przetworzonej i pakowanej. Warzywa i owoce z puszki, szynka, parówki i inne mięsa przetworzone lub wędzone, kostki bulionowe, ketchup, margaryna i oleje do smażenia. Pakowane produkty z rafinowanymi węglowodanami, konserwantami lub barwnikami odpadają.
• Ryb drapieżnych i hodowlanych. Rekin, tuńczyk, halibut, miecznik i makrela odpadają, tak jak owoce morza z hodowli. Odpadają też ryby wędzone, solone, panierowane lub z puszki w sosie.
• Niektórych napojów. Napoje gazowane, piwo, likiery, brandy, sherry, kawa i herbata instant oraz sok jabłkowy ze sklepu.

Wady, o których warto wiedzieć

• Brak dowodów z badań. Żadne badanie kliniczne nie wykazało, że ta dieta leczy autyzm ani inne schorzenie. Przegląd z 2024 roku wskazuje, że jej poparcie opiera się głównie na relacjach anegdotycznych, a recenzowanych badań nad samą dietą jest niewiele.
• Ryzyko niedoborów, zwłaszcza u dzieci. Przegląd z 2024 roku ostrzega, że wczesne etapy wprowadzenia mogą nie zapewniać odpowiedniego odżywienia, i podkreśla, że wszystkie potrzeby żywieniowe muszą być zaspokojone, szczególnie u dzieci. Science-Based Medicine zwraca uwagę na to samo w odniesieniu do wczesnych etapów.
• Bardzo restrykcyjna i długa. Wyklucza wszystkie zboża, ziemniaki, większość strączków i większość nabiału, a pełna dieta trwa co najmniej 18 do 24 miesięcy, co utrudnia jej przestrzeganie.
• Bezpieczeństwo żywności. Od etapu 2 do wprowadzenia dochodzą surowe żółtka jaj, które Science-Based Medicine wskazuje jako ryzyko zakażenia salmonellą. O przejściu między etapami decydują objawy, takie jak biegunka, a nie badania.