Dieta lekkostrawna - lista produktów, trawienie i zęby

Dieta lekkostrawna składa się z miękkich, wilgotnych, łatwych do pogryzienia i strawienia produktów i jest stosowana po operacjach, w chorobie lub gdy gryzienie sprawia trudność. Wersja żołądkowo-jelitowa ma też mało błonnika i jest łagodna. Wersja dentystyczna dotyczy głównie konsystencji. Ta lista pasuje do obu.

Lista zakupów

55

Działy sklepu

12

Rodzaj

Diety na jelita i trawienie

Dieta lekkostrawna - jak działa

Są dwie wersje diety lekkostrawnej i częściowo się pokrywają. Wersja żołądkowo-jelitowa (GI) jest miękka, uboga w błonnik i łagodna. Cleveland Clinic proponuje produkty z mniej niż 2 gramami błonnika w porcji, a MedlinePlus radzi pomijać bardzo ostre, kwaśne i smażone potrawy. Wersja dentystyczna, czyli mechaniczna, dotyczy głównie konsystencji: produkty są siekane, mielone, rozgniatane lub miksowane tak, by wymagały niewiele gryzienia. UW Health stosuje kawałki o wielkości ¼ cala lub mniejsze.

Dietę lekkostrawną można zalecić po operacji lub radioterapii w obrębie jamy ustnej, głowy, szyi lub żołądka. Stosuje się ją też w chorobach układu pokarmowego, takich jak zespół jelita drażliwego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy zapalenie uchyłków. Może trwać kilka dni, tygodni lub miesięcy, zależnie od przyczyny. Dieta lekkostrawna nie jest dietą przy zaburzeniach połykania (dysfagii). Takie diety opierają się na ustalonych poziomach konsystencji i gęstości napojów dobranych przez specjalistę, a ta lista ich nie zastępuje.

Gryź każdy kęs, aż będzie miał konsystencję puree ziemniaczanego. Jedz cztery do sześciu mniejszych posiłków zamiast trzech dużych i pij co najmniej osiem szklanek płynów dziennie. Budyń, lody, sorbet, zupa i galaretka wliczają się do tej puli. Suche potrawy zwilżaj sosem, mlekiem lub wodą z gotowania. Gdy objawy ustąpią, produkty bogate w błonnik wprowadzaj z powrotem powoli, mniej więcej jeden nowy produkt co dwa do trzech dni.

Po zabiegu dentystycznym zasady są surowsze. UMass Memorial zaleca nie używać słomki przez co najmniej tydzień, bo ssanie może naruszyć tworzący się skrzep krwi. Radzi też unikać nasion, ostrych i kwaśnych potraw oraz gorących napojów. NHS zaleca jedzenie miękkich lub płynnych potraw, dopóki gryzienie nie stanie się łatwiejsze.

Dieta lekkostrawna - co jeść

• 

  Delikatne białko

  Wybieraj kurczaka, indyka, mięso mielone, ryby, jajka i tofu, gotowane do miękkości i soczystości. Ryba pieczona, gotowana lub grillowana w piekarniku sprawdza się dobrze, a mięso mielone można zwilżyć sosem.

• 

  Warzywa

  Wybieraj obrane ziemniaki oraz dobrze ugotowane lub z puszki warzywa bez skórek i pestek, takie jak marchew, fasolka szparagowa i dynia. Gotuj je, aż dadzą się łatwo rozgnieść widelcem.

• 

  Owoce

  Dojrzałe banany, awokado, melon, obrane brzoskwinie lub gruszki i mus jabłkowy są miękkie i mają mało błonnika. Dozwolony jest też sok bez miąższu.

• 

  Zboża i pieczywo

  Biały ryż, makaron z białej mąki, zwykły biały chleb, miękkie bułki i zwykłe płatki, takie jak kukurydziane, lub ugotowana kasza manna. Pomiń wszystko pełnoziarniste albo z ziarnami.

• 

  Nabiał i jego zamienniki

  Mleko, jogurt bez orzechów i granoli, kefir, twaróg, serek śmietankowy i napoje roślinne, takie jak napój sojowy. Wersje bez laktozy sprawdzą się u osób z nietolerancją laktozy.

• 

  Miękkie desery

  Zwykły budyń, krem budyniowy, galaretka, lody i sorbet, o ile nie mają orzechów, suszonych owoców ani kokosa. Liczą się też do dziennej puli płynów.

• 

  Zupy i napoje

  Bulion i gładkie zupy kremy bez dużych kawałków, a także woda i herbata ziołowa. Wzbogacone napoje odżywcze mogą dostarczyć dodatkowych kalorii, jeśli jesz bardzo mało.

• 

  Tłuszcze i sosy

  Masło, oleje, majonez, gładka musztarda, sos pieczeniowy, miód i dżem bez pestek dodają wilgotności i smaku. Przyprawiaj łagodnie: zioła i przyprawy mielone są w porządku, całe przyprawy nie.

Dieta lekkostrawna - produkty, których unikać

Na diecie lekkostrawnej pomiń:

• Twarde, żylaste i smażone białko. Mięso żylaste lub włókniste, kiełbaski i parówki w osłonkach, owoce morza i smażona ryba są trudne do pogryzienia lub strawienia. W wersji żołądkowo-jelitowej pomija się też fasolę.
• Surowe i włókniste warzywa. Surowe warzywa, brokuły, kapusta, cebula, kukurydza, szparagi, ciemnozielone warzywa liściaste, ogórki konserwowe i kapusta kiszona. Skórki i pestki warzyw też odpadają.
• Owoce ze skórką, pestkami lub miąższem. Suszone owoce, jagody, ananas, kokos, soki z miąższem i dżem z pestkami. Dodają błonnika, a drobne pestki mogą utknąć w gojącej się ranie po zabiegu dentystycznym.
• Produkty pełnoziarniste i twarde pieczywo. Płatki z otrębami, granola, ryż brązowy i dziki, chleb i makaron pełnoziarniste, kasza jęczmienna, komosa ryżowa i popcorn. Twarde krakersy, chipsy i suche, grube pieczywo są trudne do pogryzienia.
• Orzechy, nasiona i kleiste słodycze. Orzechy, nasiona, masło orzechowe z kawałkami oraz desery z orzechami, suszonymi owocami lub kokosem. Twarde lub ciągnące się cukierki, takie jak toffi, karmel i lukrecja, również odpadają.
• Ostre, kwaśne i smażone potrawy. Bardzo ostre lub kwaśne potrawy i sosy, smażone potrawy oraz całe przyprawy lub świeże zioła. Mogą podrażniać żołądek, a po zabiegu dentystycznym jamę ustną.
• Napoje gazowane i bardzo gorące. Napoje gazowane są pomijane. Po zabiegu dentystycznym pomija się też alkohol, kofeinę i gorące napoje. Przy objawach ze strony układu pokarmowego kofeinę i alkohol również można ograniczyć.

Wady, o których warto wiedzieć

• Ograniczona różnorodność. Dieta dopuszcza wąski zestaw produktów, więc może brakować w niej składników odżywczych. Cleveland Clinic podaje, że po dwóch do trzech tygodniach może być potrzebna multiwitamina lub wzbogacony napój odżywczy.
• Ma być tymczasowa. MedlinePlus opisuje wersję z małą ilością błonnika jako tymczasową, stosowaną przy zaostrzeniu choroby lub po niektórych operacjach jelit. Dłuższa dieta z małą ilością błonnika może być potrzebna, jeśli jelito jest zwężone lub niedrożne.
• Listy różnią się w zależności od źródła. Te listy pochodzą z ulotek dla pacjentów ze szpitali i różnią się szczegółami. Na przykład owsianka i rozgnieciona fasola są dozwolone w diecie miękkiej mechanicznie według UW Health, ale pominięte na liście MedlinePlus z małą ilością błonnika.